Kowalski w gromadzie galaktyk

Państwo, dajmy na to, Kowalscy są typową rodziną (dwoje dzieci plus pies i rybki). Wraz z innymi rodzinami mieszkającymi w najbliższej okolicy należą do grupy wrocławian. Wrocławianie i pozostali mieszkańcy miast i wsi wchodzą w skład Polaków, a Polacy wraz z innymi nacjami zamieszkującymi obszar między Atlantykiem a Uralem to Europejczycy. Oczywiście największy wpływ na codzienne życie Kowalskiego ma jego żona i dzieci (złośliwi dorzucą kochankę), ale fakt zamieszkiwania w stolicy Dolnego Śląska i posiadanie narodowości polskiej, a także członkostwo w Unii Europejskiej również w pewnym stopniu odziałuje na jego rzeczywistość, bez względu na to, czy on zdaje sobie z tego sprawę czy nie.

Bardzo podobnie rzecz ma się z galaktykami. Galaktyki we Wszechświecie tworzą struktury, które wchodzą w skład innych struktur, te inne tworzą kolejne wyższego rzędu, a te jeszcze bardziej ogólne i jeszcze wyższe... Nasza Galaktyka oczywiście nie jest wyjątkiem. Razem z Galaktyką Andromedy (M31), Galaktyką Trójkąta (M33) i około trzydziestoma innymi tworzy Lokalną Grupę Galaktyk. To nasi najbliżsi sąsiedzi. Grupa powiązana jest grawitacyjnie i porusza się w kosmosie jako całość.

M33

Galaktyka Trójkąta, czyli M33, odległa o 2,9 mln lat świetlnych. Największy z satelitów Galaktyki Andromedy. Źródło

Nasza Grupa, jak wiele innych, rozciąga się na obszarze do 1megaparseka (1 mln parseków) i zawiera mniej niż 50 galaktyk (w naszym przypadku około 30), z których jedna lub kilka jest dominujących i skupia w sobie większość masy grupy. W Lokalnej Grupie takimi galaktykami są nasza Droga Mleczna i Galaktyka Andromedy.

Grupy galaktyk wchodzą w skład gromad. Gromady zawierają od kilkudziesięciu do kilku tysięcy galaktyk i również są ze sobą powiązane grawitacyjnie. Wszystkie obiekty wchodzące w skład gromady okrążają wspólny środek masy. Gromady galaktyk przybierają kształt rozciągniętych dysków. To, że w ogóle są razem i nie "rozlazły" się po kosmosie, zawdzięczają obecności ciemnej materii, której masa kilkukrotnie przekracza masę wszystkich gwiazd, pyłu i gazu w galaktykach należących do gromady. Struktury tego typu rozciągają się na przestrzeni od 1 do 10 mln lat świetlnych.

gromada

Gromada galaktyk Abell S740. Źródło

Grupy i gromady galaktyk łączą się w supergromady. To najwyższy poziom zorganizowania w kosmosie. Nie stwierdziliśmy dotąd istnienia "grup supergromad", choć, kto wie, może kiedyś je odkryjemy. Ilość wszystkich supergromad istniejących we Wszechświecie oceniamy na 10 milionów. Sporo, prawda? Ich rozmiary też są imponujące - mogą sięgać setek milionów lat świetlnych. W przeciwieństwie do grup i gromad galaktyk supergromady nie są ze sobą związane grawitacyjnie. Nasza Grupa Lokalna należy do Supergromady w Pannie rozciągającej się na przestrzeni około 200 mln lat świetlnych. Gdybyśmy z zewnątrz spojrzeli na naszą Supergromadę Lokalną (tę w Pannie) i jej najbliższe sąsiadki, wyglądałyby one jak poszarpane kłębki waty.

super

Model rozkładu najbliższych supergromad galaktyk we Wszechświecie. Naszą supergromadę (Virgo) umieszczono w centrum. Źródło

Zanosi się na to, że - z grubsza rzecz biorąc - wygląda tak cały Wszechświat. I teraz co dalej? Istnieje jeden Wszechświat czy też może nasz należy do jakiejś lokalnej grupy wszechświatów? Cokolwiek by nie było, i tak na razie przekracza to nasze możliwości obserwacyjne.

Wróćmy do Kowalskiego. Kowalski bierze życie za rogi i stara się zapewnić byt swojej rodzinie (i kochance, dorzucą złośliwi). Czuje się dumnym wrocławianinem, wie, że jest Polakiem. Nieco słabiej dociera do niego europejskość, a już na pewno na pytanie "kim jesteś?" nie odpowiedziałby "jestem Ziemianinem". Gdyby jednak miał to szczęście nawiązać kontakt z istotą rozumną z drugiego końca Wszechświata i jakimś cudem by się dogadali, musiałby swoje dane adresowe uzupełnić o miejsce Słońca w tym całym zbiorowisku materii. Jeśliby chciał nowopoznanego kolegę zaprosić na pierogi ruskie (wiadomo, że pierogi ruskie i barszcz ukraiński to typowe potrawy dolnośląskie), musiałby mu podać następujący adres: Jan Kowalski, Supergromada w Pannie, Lokalna Grupa Galaktyk, Droga Mleczna, Układ Słoneczny, Ziemia, Europa, Polska, Wrocław, ul. Piłsudskiego 29/4. Kodu pocztowego nie pamięta. Ufff...


0 komentarze :

Prześlij komentarz