Nasze nienasze planety

PSR B1257+12 - ta mało romantyczna nazwa to oznaczenie pulsara w gwiazdozbiorze Panny, oddalonego od nas o skromne 980 lat świetlnych. Na tę właśnie pozostałość po masywnej gwieździe, na ten wrak reakcji termojądrowych zwrócił swoją uwagę w 1991 roku polski astronom, spec od pulsarów, Aleksander Wolszczan. Co takiego go urzekło? Ledwo zauważalne nieregularności w pulsowaniu. Gwiazdy neutronowe, czyli pulsary, są do bólu dokładne i można by według częstotliwości ich pulsów ustawiać wszelkie możliwe rodzaje zegarków. Stąd zdziwienie polskiego astronoma. Okazało się, że przyczyną wahnięć są... planety.

pulsar
Artystyczna wizja pulsara i krążących wokół niego planet. Obrazek stąd.

Świat oszalał! Nie dość, że Polak odkrył pierwsze poza naszym Układem planety we Wszechświecie, to jeszcze krążące wokół pulsara, czyli gwiazdy o właściwościach krańcowo różnych od naszej. Wygląda na to, że "planety Wolszczana" musiały powstać już po wybuchu supernowej. Być może pulsar miał gwiazdowego towarzysza, który przeżył wybuch większego kolegi, by potem powoli konać, tracąc podczas agonii własną materię. Z niej właśnie mógł uformować się na początku dysk, a potem z tego dysku planety.
Planety odkryte przez polskiego astronoma nie powalają wielkością, dlatego tym większy sukces uczonego. Pierwsza z nich ma masę około dwukrotnie większą od naszego Księżyca i okrąża pulsar w ciągu 25 dni. Druga jest czterokrotnie cieższa niż Ziemia i rok trwa na niej 66 dni. Trzecia jest bardzo zbliżona gabarytami do drugiej i pełnego okrążenia wokół gwiazdy neutronowej dokonuje w ciągu 98 dni. Jakiś czas temu okazało się, że trzem planetom towarzyszy najprawdopodobniej czwarta, ale nie wiadomo ze stuprocentową pewnością, czy mamy do czynienia z planetą czy też może z kometą również krążącą wokół pulsara.

planety
Planety krążące wokół pulsara PSR B1257+12 . Porównanie ich gabarytów z rozmiarami naszej Ziemi. Obrazek stąd.

Za sprawą naszego uczonego ruszyła prawdziwa gonitwa poszukiwawcza, która zaowocowała kolejnymi odkryciami. Dziś znamy 303 planety krążące wokół innych gwiazd w 260 układach planetarnych (a zatem część gwiazd posiada więcej niż jedną planetę). To oczywiście nie koniec poszukiwań i nie koniec odkryć. Uzbrojeni w coraz lepsze teleskopy i inne instrumenty badawcze będziemy sięgać coraz dalej i dalej, a co za tym idzie, wiedzieć więcej i więcej.

0 komentarze :

Prześlij komentarz