Rezerwowa Gwiazda Polarna

Jeśli obserwator-amator w ciepłą, letnią noc spojrzy w niebo (sącząc zimne piwo, dlaczego by nie), z pewnością rzuci mu się w oczy bardzo jasna gwiazda, do której, niczym kula u nogi, przyczepiony jest "kopnięty" prostokąt czterech mniejszych gwiazd. Ta niewielka, położona wysoko konstelacja (do jej obserwacji trzeba nieźle zadzierać głowę) to Lutnia. Sam gwiazdozbiór poza mgławicą planetarną Pierścień (M57) nie zawiera jakichś szczególnie interesujących obiektów. Niezmiernie ciekawa jest natomiast jego gwiazda alfa, czyli Wega (Vega).

lutnia

Ściąga obserwacyjna. Lutnia z Wegą, najjaśnieją gwiazdą. Źródło.

Wega należy do gorących gwiazd ciągu głównego. Jest trzy razy większa od Słońca, ponad dwa razy cięższa i prawie pięćdziesiąt razy jaśniejsza. Znajduje się w odległości 25,3 roku świetlnego. Najprawdopodobniej tak samo jak nasza gwiazda posiada układ planetarny, jednak do tej pory nie udało się zaobserwować poszczególnych planet. Wega niezmiernie szybko - bo w zaledwie 12,5 godziny! - dokonuje obrotu wokół własnej osi, co sprawia, że jest spłaszczona i przypomina gigantyczne jajo.

Vega

Wega (niebieskie jajo) i Słońce - porównanie gabarytów. Źródło.

Kolejna ciekawa cecha Wegi wynika z ruchu osi ziemskiej zwanego precesją. Raz na mniej więcej 26 tysięcy lat oś wykonuje ruch po bocznicy wielkiego stożka, zataczając okrąg o średnicy 47 stopni. Co to oznacza? Otóż w zależności, gdzie ta oś w danym momencie "celuje", ten punkt na niebie wskazuje nam położenie naszego północnego bieguna.

precesja

Plastycznie ukazana precesja osi ziemskiej.

Obecnie rolę tę gra Gwiazda Polarna w gwiazdozbiorze Małego Wozu. Ale za 13 tysięcy lat pałeczkę przejmie właśnie... Wega. I przyznam szczerze, że wyjdzie to nam na dobre, bo Wega jest znacznie jaśniejsza, a i konstelacja Lutni jakoś bardziej rzuca się w oczy. Cóż to jest 13 tysięcy lat w skali kosmicznej? Przejdzie jak z bicza strzelił!


0 komentarze :

Prześlij komentarz